Juridische onhoudbaarheid afschaffing aftrek specifieke zorgkosten
De conclusie van dit artikel is dat de aftrek specifieke zorgkosten niet zomaar kan worden afgeschaft. Dat kan alleen als er een goed alternatief komt, met een goede overgangsregeling, individuele beoordeling en aandacht voor de gevolgen voor toeslagen en andere regelingen. Zonder dat is de afschaffing op grond van internationale verdragen juridisch onhoudbaar wegens strijd met belangrijke rechtsbeginselen zoals het discriminatieverbod.
De afschaffing van de aftrek specifieke zorgkosten is juridisch zeer kwetsbaar. Deze regeling is bedoeld voor mensen die door ziekte, handicap of chronische aandoening extra kosten maken. Het gaat om kosten die anderen niet hebben. Als deze aftrek verdwijnt zonder goed alternatief, worden juist deze mensen extra geraakt.
Dat is in strijd met belangrijke rechtsbeginselen, zoals gelijke behandeling, het discriminatieverbod, rechtszekerheid, evenredigheid en het standstill-beginsel. De overheid mag bestaande bescherming voor kwetsbare groepen niet zomaar verlagen, zeker niet als daardoor hun inkomen en bestaanszekerheid worden aangetast.
Ook internationale verdragen zijn hierbij van belang, zoals het EVRM, het IVBPR, het IVESCR, het VN-verdrag Handicap en het Europees Sociaal Handvest. Deze verdragen verplichten de Staat om mensen met een beperking of chronische ziekte daadwerkelijk te beschermen tegen maatregelen die in de praktijk discriminerend uitpakken.
De tegemoetkoming specifieke zorgkosten is geen gelijkwaardig alternatief. Die regeling vergoedt niet automatisch alle werkelijke meerkosten door ziekte of handicap. Daardoor kan het verlies van de aftrek niet volledig worden opgevangen.
Daar komt bij dat de afschaffing ook gevolgen heeft voor toeslagen en andere inkomensafhankelijke regelingen. Als de aftrek verdwijnt, stijgt het verzamelinkomen of toetsingsinkomen. Daardoor kunnen mensen minder zorgtoeslag, huurtoeslag, kindgebonden budget of andere ondersteuning krijgen. De schade kan dus dubbel zijn: eerst verdwijnt de fiscale aftrek, daarna dalen mogelijk ook de toeslagen.
Dat de besparing al is ingeboekt, maakt de maatregel niet rechtmatig. Een financiële besparing kan geen reden zijn om grondrechten, bestaanszekerheid en bescherming tegen discriminatie opzij te zetten.
Deze afschaffing staat bovendien niet op zichzelf. Ook plannen zoals het afschaffen van de samenvoegbepaling en het verlagen van het maximumdagloon raken mensen met een beperking, chronische ziekte of arbeidsongeschiktheid extra hard. Zij roepen dezelfde juridische bezwaren op.
Het initiatief van AKclaim.nl tegen de discriminerende werking van de arbeidskorting voor arbeidsongeschikten is gebaseerd op dezelfde juridische uitgangspunten. Het laat zien dat juridische weerstand mogelijk is, individueel én in groepsverband.